GS. Nguyễn Tiến Dũng là một trong số ít giáo sư Việt Nam thành danh khá sớm ở lĩnh vực toán lý thuyết, tuy nhiên ông đã bỏ công việc hàn lâm chuyển sang khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo AI.
Trong giới khoa học Việt Nam và quốc tế, cái tên Nguyễn Tiến Dũng từ lâu đã gắn liền với các công trình toán học lý thuyết xuất sắc. Nhưng ít ai ngờ rằng, người từng được mệnh danh là “thần đồng toán học Việt Nam” lại quyết định rẽ hướng táo bạo, rời bỏ môi trường hàn lâm để dấn thân vào con đường khởi nghiệp công nghệ, với đích đến là lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) – một cuộc chơi đòi hỏi cả trí tuệ, đam mê lẫn lòng can đảm.
Từ giáo sư lý thuyết đến doanh nhân khởi nghiệp AI
Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng sinh năm 1970, từng là học sinh nhỏ tuổi nhất của Việt Nam giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế năm 1985. Sau đó, ông học tập và giảng dạy tại nhiều trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới, nổi bật là vai trò giáo sư tại Đại học Toulouse (Pháp) khi mới 32 tuổi. Những thành tựu khoa học đến với ông như một lẽ tự nhiên, song điều khiến ông đặc biệt chính là khát vọng đưa tri thức ra khỏi giảng đường để tạo ra giá trị thực tiễn cho xã hội.
Ngày 8/3/2019, ông cùng một nhóm bạn bè và học trò cũ tại Toulouse sáng lập Torus Actions – hay còn gọi là Torus AI – với mục tiêu nghiên cứu và ứng dụng AI vào các lĩnh vực thiết thực như y tế, xử lý tín hiệu, và sau này là AI tạo sinh. Khởi đầu khiêm tốn trong một “garage khởi nghiệp” chỉ rộng 27 m², Torus AI ngày nay đã vươn lên trở thành một trung tâm nghiên cứu có uy tín tại Pháp, với trụ sở 600 m² và hơn 30 nhân sự quốc tế.
Thành công bất ngờ từ một cuộc thi
Chỉ sau vài tháng hoạt động, Torus AI đã bất ngờ giành giải nhì tại cuộc thi quốc tế ISIC 2019 – một giải thưởng uy tín trong lĩnh vực chẩn đoán ung thư da bằng AI. Đây là bước ngoặt giúp Torus bước chân vào dự án ITOBOS của Ủy ban Nghiên cứu châu Âu (ERC) năm 2020, nhận tài trợ hơn 600.000 euro, và là tiền đề cho sự ra đời của BelleTorus – công ty chuyên ứng dụng AI trong da liễu đặt trụ sở tại Mỹ.
BelleTorus hiện là đối tác của nhiều tổ chức y tế lớn như WHO, NIH (Viện Y tế quốc gia Mỹ) và gần đây nhận được hợp đồng trị giá 3,5 triệu USD từ ARPA-H – cơ quan thuộc Bộ Y tế Hoa Kỳ, nhằm triển khai giải pháp AI hỗ trợ chăm sóc nhi khoa.
Một hệ sinh thái “hình xuyến”
Từ một công cụ GPU 7GB ban đầu dùng để chạy deep learning một cách “ì ạch”, Torus AI đã đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng tính toán, không ngừng nâng cấp lên các hệ thống GPU mạnh mẽ hơn. Đây là nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái công nghệ rộng lớn, với các công ty vệ tinh hoạt động đa lĩnh vực, trong đó Việt Nam cũng đóng vai trò quan trọng.
Tên gọi “Torus” – nghĩa là “hình xuyến” trong toán học – không chỉ mang ý nghĩa cá nhân gắn liền với “định luật bảo toàn hình xuyến” mà ông từng công bố, mà còn thể hiện triết lý phát triển: mọi sự đổi thay sáng tạo phải gắn liền với những giá trị cốt lõi được bảo toàn.
Từ lý thuyết đến thực chiến: Chìa khóa thành công với AI
Theo Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng, muốn làm AI hiệu quả thì không thể chỉ ngồi giảng giải lý thuyết suông. “Phải thực hành, phải làm dự án thật, từ dễ đến khó, từ bắt chước đến sáng tạo,” ông nói. Chính vì vậy, ông thường xuyên tham gia chia sẻ với các nhà nghiên cứu, kỹ sư trẻ tại Việt Nam, khuyến khích họ học tập thực tế, làm việc theo nhóm và quan trọng nhất là không ngừng đổi mới tư duy.
Ông nhận định, Việt Nam có tiềm năng lớn trong lĩnh vực AI nhờ nguồn nhân lực trẻ, thông minh và chi phí lao động còn thấp so với thế giới. Tuy nhiên, hạ tầng dữ liệu và điện toán vẫn còn sơ khai, dữ liệu phân tán và thiếu chuẩn hóa là rào cản lớn. Giải pháp ông đề xuất là xây dựng mạng lưới cộng tác rộng khắp giữa các nhóm làm AI, cả trong và ngoài nước, để cùng nhau lấp đầy những thiếu sót và nâng cao năng lực thực chiến.
Khát vọng vì hạnh phúc con người
Điều đặc biệt ở Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng là ông không khởi nghiệp để làm giàu. Với ông, trí tuệ nhân tạo là công cụ để tạo ra những sản phẩm vì hạnh phúc của hàng triệu người, đặc biệt trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, và công nghệ xã hội. Chính khát vọng ấy đã dẫn dắt ông từ giảng đường đại học bước vào thế giới khởi nghiệp – đầy thách thức nhưng cũng lắm cơ hội để cống hiến.
Torus AI không chỉ là câu chuyện của một giáo sư bỏ môi trường hàn lâm để khởi nghiệp. Đó còn là minh chứng cho sự kết hợp giữa trí tuệ khoa học và tinh thần doanh nhân, giữa khát vọng cống hiến và thực tiễn công nghệ – một mô hình truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt Nam trên hành trình chinh phục AI.
Mạnh Hùng (Tổng hợp)
