Trong bối cảnh thế giới đối mặt với biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững, các startup xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo vì môi trường đang trở thành “điểm sáng” thu hút các quỹ đầu tư quốc tế. Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó.
Sự kiện Demo Day “Towards Zero Waste Accelerator” do Schoolab và BambuUP tổ chức gần đây đã cho thấy tín hiệu tích cực: hơn 10 startup “xanh” đã được giới thiệu, thu hút sự quan tâm lớn từ các cơ quan nhà nước, nhà đầu tư và doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Các tiêu chí đầu tư thay đổi ra sao?
Theo bà Nguyễn Hoàng Quỳnh, CEO BambuUP, các quỹ đầu tư hiện nay không chỉ chú trọng ý tưởng, mà đặt trọng tâm vào:
– Năng lực đội ngũ sáng lập
– Mô hình kinh doanh khả thi và có khả năng nhân rộng
– Chỉ số tài chính rõ ràng và dòng tiền thực
– Tác động xã hội và yếu tố ESG (môi trường, xã hội và quản trị)
Đây là sự chuyển dịch từ đầu tư vào “ý tưởng bay bổng” sang đầu tư có trách nhiệm và hiệu quả thực tế.
Startup “xanh” không chỉ cần vốn mà còn cần đồng hành.
Các quỹ đầu tư ngày nay không chỉ cung cấp tài chính mà còn tham gia vào chiến lược dài hạn, hỗ trợ xây dựng mô hình kinh doanh, mở rộng mạng lưới và đào tạo nhân lực. Họ đóng vai trò là đối tác phát triển bền vững – thay vì chỉ là “người rót vốn”.
Đặc biệt, các startup trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn và công nghệ xanh còn nhận được hỗ trợ từ các chương trình đổi mới sáng tạo toàn cầu, trở thành phòng thí nghiệm cho những giải pháp mang tính toàn cầu.
Với thực trạng môi trường nhiều thách thức và thị trường tiêu dùng đang chuyển hướng “xanh hóa”, Việt Nam có tiềm năng lớn để trở thành trung tâm thử nghiệm cho các mô hình kinh tế tuần hoàn và công nghệ môi trường. Các thách thức hiện nay chính là động lực để các startup trong nước phát triển các giải pháp sáng tạo phục vụ thị trường trong nước lẫn xuất khẩu.
Tuy nhiên, startup trong lĩnh vực bền vững vẫn gặp nhiều trở ngại:
– Thị trường còn nhỏ, chưa sẵn sàng trả giá cao cho sản phẩm xanh
– Khó khăn trong việc hoàn thiện sản phẩm, tiếp cận đầu ra
– Hạn chế trong việc quản trị tài chính và huy động vốn quy mô lớn
Họ rất cần sự hỗ trợ từ hệ sinh thái: từ chuyên gia, các quỹ đầu tư đến doanh nghiệp lớn để hợp tác, thử nghiệm và mở rộng quy mô.
Chính sách cần đóng vai trò kiến tạo
Như các quốc gia khác, nhà nước cần giữ vai trò tiên phong thông qua:
– Chính sách hỗ trợ thử nghiệm (sandbox pháp lý)
– Ưu đãi thuế và vốn cho doanh nghiệp xanh
– Khuyến khích đầu tư vào đổi mới sáng tạo thân thiện môi trường
Điều quan trọng là cần tạo môi trường chấp nhận rủi ro, cho phép startup “thử – sai – học” để phát triển.
Tạo đòn bẩy từ bên trong hệ sinh thái
Các startup muốn phát triển bền vững phải “đi đúng hướng” của một doanh nghiệp thực thụ: có sản phẩm, có đầu ra, có khách hàng. Các quỹ đầu tư chỉ có thể hỗ trợ một giai đoạn nhất định, còn sự bền vững lâu dài phải đến từ khả năng tạo giá trị thật của chính startup.
Các startup bền vững đang trở thành lựa chọn hấp dẫn của nhà đầu tư bởi họ đại diện cho xu thế tiêu dùng và phát triển mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng, cần một hệ sinh thái cởi mở, chính sách linh hoạt, và sự đồng hành từ các tổ chức lớn. Đây không chỉ là xu hướng, mà còn là hướng đi tất yếu để xây dựng nền kinh tế xanh, thông minh và nhân văn hơn tại Việt Nam.
Mạnh Hùng (Tổng hợp)
