Trong khuôn khổ Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia 2025 (TECHFEST Việt Nam 2025), ngày 12/12, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức công bố Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2025 – bức tranh tổng hợp, có chiều sâu về sự vận động của Hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia sau hơn một thập kỷ hình thành và phát triển.
Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển chiều sâu
Theo Báo cáo, đến năm 2025, Việt Nam có hơn 4.000 startup đang hoạt động, trong đó ghi nhận 02 doanh nghiệp kỳ lân cùng nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp tiềm năng đang mở rộng quy mô và vươn ra thị trường khu vực, quốc tế. Việt Nam tiếp tục được đánh giá là điểm đến đầu tư công nghệ mới nổi tại Đông Nam Á, thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư mạo hiểm và tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Đáng chú ý, Báo cáo năm 2025 có hàm lượng dữ liệu và phân tích cao hơn các năm trước, phản ánh rõ nét sự chuyển hướng chính sách từ hỗ trợ dàn trải sang tập trung nguồn lực cho phát triển chiều sâu, có chọn lọc, gắn với các ngành, lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng dài hạn.
Đề xuất thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Báo cáo là kế hoạch thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, với vốn nhà nước ban đầu khoảng 20 triệu USD, hướng tới quy mô tối thiểu 100 triệu USD. Song song đó, các địa phương được khuyến khích thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách địa phương làm vốn mồi, nhằm thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân và nhà đầu tư quốc tế, tạo đòn bẩy cho hệ sinh thái khởi nghiệp tại chỗ.
Đánh giá hệ sinh thái theo mô hình 5P
Năm khía cạnh của Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2025.
Báo cáo năm nay tiếp tục đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam theo mô hình 5P, gồm: Thể chế (Policy), Tiến bộ (Progress), Tài chính (Capital), Tuần hoàn – môi trường (Planet) và Tri thức – con người (People).
Trong đó, trụ cột Planet cho thấy mục tiêu Net Zero 2050 đang mở ra dư địa lớn cho các startup trong lĩnh vực năng lượng sạch, tái chế, công nghệ môi trường và tín chỉ carbon, dù Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức về công nghệ lõi và sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Trụ cột People ghi nhận xu hướng gia tăng các chương trình hỗ trợ phụ nữ, học sinh – sinh viên khởi nghiệp, góp phần mở rộng nền tảng nhân lực đổi mới sáng tạo trong dài hạn.
AI, bán dẫn và hạ tầng số: Động lực tăng trưởng mới
Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI). Dòng vốn tư nhân đầu tư vào startup AI trong năm 2024 đạt 80 triệu USD, tăng gấp 8 lần so với năm trước. Tính đến cuối năm 2025, khoảng 170.000 doanh nghiệp tại Việt Nam đã ứng dụng AI trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với đó, ngành công nghiệp bán dẫn nổi lên như một lĩnh vực chiến lược, với hơn 50 doanh nghiệp thiết kế vi mạch và khoảng 7.000 kỹ sư, tăng gấp đôi chỉ trong vòng 3 năm. Hạ tầng số tiếp tục được cải thiện, với vùng phủ 4G đạt 95% và 5G đang được mở rộng tại nhiều địa phương, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số và khởi nghiệp công nghệ.
Dòng vốn đầu tư mạo hiểm dịch chuyển theo xu hướng mới
Báo cáo cho biết, năm 2024, tổng vốn đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam đạt 398 triệu USD, với 118 thương vụ. Ba lĩnh vực tăng trưởng mạnh nhất gồm:
- Chuyển đổi số: 84 triệu USD (tăng 562%);
- Nông nghiệp công nghệ: 74 triệu USD (gấp 9 lần năm 2023);
- Trí tuệ nhân tạo (AI): 80 triệu USD (gấp 8 lần năm 2023).
Ngược lại, dòng vốn đầu tư vào fintech giảm 61%, phản ánh xu hướng thị trường dần bão hòa và yêu cầu cao hơn về mô hình kinh doanh bền vững.
Đặc biệt, công nghệ ứng phó với biến đổi khí hậu (climate tech) nổi lên mạnh mẽ trong năm 2025, với tỷ trọng vốn đầu tư mạo hiểm gấp đôi mức trung bình toàn cầu, gắn với lộ trình vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon dự kiến vào năm 2026.
Tăng cường vai trò điều phối của Trung ương và địa phương
Ở cấp Trung ương, nhiều cơ chế và chương trình hỗ trợ đã được triển khai như Hội nghị Thượng đỉnh P4G, Nghị định số 198/2025/NĐ-CP về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị định số 97/2025/NĐ-CP về cơ chế ưu đãi khởi nghiệp sáng tạo tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC).
Ở cấp địa phương, hoạt động ươm tạo và hỗ trợ startup tiếp tục gia tăng trong năm 2025, tuy nhiên vẫn tập trung chủ yếu tại khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng. Các vùng Tây Nguyên và Trung du, miền núi phía Bắc vẫn còn hạn chế về nguồn lực, hạ tầng và đội ngũ chuyên gia, đặt ra yêu cầu về chính sách điều tiết và hỗ trợ có trọng tâm.
Xác định 8 nhóm lĩnh vực khởi nghiệp tiềm năng
Báo cáo cũng ghi nhận sự gia tăng của đổi mới sáng tạo mở, với nhiều sự kiện quy mô lớn được tổ chức như Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, Triển lãm VIIE 2025 và Ngày hội Đổi mới sáng tạo mở OID 2025. Đồng thời, xác định 08 nhóm lĩnh vực khởi nghiệp tiềm năng trong giai đoạn tới, gồm:
- Công nghệ khí hậu
- Kinh tế sáng tạo
- Công nghệ cho người cao tuổi
- Công nghệ giáo dục
- Đổi mới ngành nhựa
- Doanh nghiệp nữ lãnh đạo
- Xe điện
- Cộng đồng startup Việt Nam ở nước ngoài
Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2025 được kỳ vọng sẽ là cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ hoạch định chính sách, định hướng đầu tư và thúc đẩy liên kết các thành tố trong hệ sinh thái, góp phần đưa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế./.
Đ.T (Tổng hợp)
