Ban Chấp hành Đoàn Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quyết định số 23-QĐ/ĐTN, chính thức công bố thể lệ Cuộc thi “Sáng tạo trẻ – Hành động vì bầu không khí trong lành” năm 2026. Cuộc thi do Báo Nông nghiệp và Môi trường, Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển sinh viên Việt Nam phối hợp cùng UNICEF Việt Nam tổ chức, hướng tới tìm kiếm các ý tưởng, sáng kiến đột phá góp phần giảm thiểu ô nhiễm không khí – một trong những thách thức môi trường cấp bách hiện nay.
Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống, đặc biệt là đối với trẻ em và thanh thiếu niên, cuộc thi được kỳ vọng trở thành một sân chơi đổi mới sáng tạo quy mô toàn quốc dành cho sinh viên. Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện ý tưởng, chương trình còn tạo điều kiện để các nhóm thí sinh phát triển giải pháp, kết nối chuyên gia và từng bước hiện thực hóa sáng kiến, góp phần xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững.
Đối tượng tham gia là sinh viên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc, không phân biệt ngành học. Cuộc thi đặc biệt khuyến khích sự tham gia của những bạn trẻ quan tâm đến các vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu, đồng thời có mong muốn ứng dụng khoa học công nghệ vào giải quyết các thách thức thực tiễn. Những lĩnh vực công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây (Cloud), robot, drone… được xác định là các công cụ quan trọng, mở ra hướng tiếp cận mới trong giám sát, cảnh báo và giảm thiểu ô nhiễm không khí.
Theo Ban Tổ chức, cuộc thi không chỉ nhằm nâng cao nhận thức của thanh niên về bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy tinh thần nghiên cứu, sáng tạo và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong sinh viên. Thông qua các hoạt động của cuộc thi, sinh viên có cơ hội tham gia vào các diễn đàn trao đổi, đóng góp ý tưởng, đề xuất chính sách, qua đó đưa tiếng nói của thế hệ trẻ đến gần hơn với các nhà hoạch định chính sách trong nước và quốc tế.
Cuộc thi năm nay được chia thành 5 hạng mục chính, bao gồm: giải pháp công nghệ giám sát, cảnh báo chất lượng không khí; ứng dụng số hoặc thiết bị thông minh giúp giảm phát thải; mô hình truyền thông thay đổi hành vi; sáng kiến chính sách hoặc giải pháp cộng đồng; và các giải pháp sáng tạo khác. Sự đa dạng trong hạng mục dự thi tạo điều kiện cho các ý tưởng tiếp cận vấn đề ô nhiễm không khí từ nhiều góc độ, từ công nghệ, xã hội đến quản lý và truyền thông.
Về lộ trình triển khai, cuộc thi gồm ba vòng. Vòng 1 – Nộp ý tưởng – diễn ra từ ngày 21/3 đến 17h00 ngày 30/4/2026. Các đội thi (từ 3–5 thành viên) gửi hồ sơ trực tuyến về Ban Tổ chức, với mỗi đội đăng ký một ý tưởng hoặc giải pháp cụ thể. Dự kiến, 20 đội xuất sắc nhất sẽ được lựa chọn vào vòng tiếp theo.
Tại Vòng 2 – Phát triển giải pháp, các đội thi sẽ tham gia chương trình tập huấn trực tuyến (online bootcamp) dự kiến từ ngày 18 đến 22/5/2026. Đây là giai đoạn quan trọng giúp các đội hoàn thiện ý tưởng với sự đồng hành của các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nội dung tập huấn bao gồm kiến thức về biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí, dữ liệu môi trường; kỹ năng phát triển mô hình số bền vững; phương pháp xây dựng và hoàn thiện giải pháp. Kết thúc vòng này, 6 đội xuất sắc nhất sẽ được lựa chọn vào vòng chung kết.
Vòng chung kết dự kiến tổ chức vào giữa tháng 6/2026 tại Hà Nội, với sự tham gia của hội đồng giám khảo gồm đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Các đội thi sẽ trình bày trực tiếp giải pháp, làm rõ tính khả thi, lộ trình triển khai và khả năng nhân rộng. Đồng thời, phần phản biện sẽ giúp các đội hoàn thiện giải pháp, nâng cao tính thực tiễn và tác động xã hội.
Tổng giá trị giải thưởng của cuộc thi lên tới 48 triệu đồng, cùng nhiều bằng khen và giấy chứng nhận từ các đơn vị tổ chức. Đáng chú ý, đội đạt giải Nhất sẽ có cơ hội trình bày dự án tại các sự kiện lớn như Lễ phát động hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới, Tháng hành động vì môi trường, Ngày Đại dương Thế giới và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026. Đây được xem là cơ hội quan trọng để các ý tưởng xuất sắc tiếp cận với các nhà quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng quốc tế.
Bên cạnh đó, Ban Tổ chức cũng nhấn mạnh các yêu cầu về tính minh bạch và bản quyền đối với sản phẩm dự thi. Các ý tưởng phải đảm bảo tính mới, chưa từng được sử dụng hoặc đạt giải trong các cuộc thi khác trong vòng 5 năm gần đây. Thí sinh chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật nếu xảy ra tranh chấp bản quyền.
Với định hướng gắn kết giữa tri thức, công nghệ và hành động vì cộng đồng, Cuộc thi “Sáng tạo trẻ – Hành động vì bầu không khí trong lành” năm 2026 không chỉ là sân chơi trí tuệ mà còn là bệ phóng cho những sáng kiến vì môi trường. Qua đó, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong thế hệ trẻ, thúc đẩy hình thành các giải pháp thiết thực, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
TA (Tổng hợp)
