Chiều ngày 4/7, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn đã có buổi làm việc quan trọng với Đại học Bách khoa Hà Nội. Tại đây, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Đại học Bách khoa Hà Nội không chỉ là nơi đào tạo kỹ sư, mà cần trở thành tổ hợp công nghệ quốc gia, nơi sản sinh ra công nghệ và đổi mới sáng tạo để đưa đất nước phát triển.”
Vai trò đầu tàu của Bách khoa trong hệ sinh thái công nghệ quốc gia
Được thành lập từ năm 1956, Đại học Bách khoa Hà Nội là một trong những trường đại học kỹ thuật hàng đầu cả nước với đội ngũ hơn 1.000 giảng viên, trong đó 75% có học vị tiến sĩ. Hằng năm, trường công bố hơn 2.000 bài báo khoa học, sở hữu 25 bằng sở hữu trí tuệ, và trong 3 năm gần đây đã hình thành trên 10 doanh nghiệp spin-off.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, trường vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần khắc phục như: tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn thấp, chưa xác định rõ chiến lược công nghệ ưu tiên, các nhóm nghiên cứu còn rời rạc, và chưa có cơ chế liên kết cấp quốc gia để đảm nhiệm các nhiệm vụ công nghệ lớn.
Để tạo đột phá đối với Đại học Bách Khoa, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã gợi ý một số giải pháp:
- Thành lập trung tâm công nghệ “Big Tech” – mục tiêu trở thành đầu não quốc gia về công nghệ, nơi ươm tạo và phát triển các công nghệ lõi quốc gia như AI, vật liệu mới, tự động hóa, cảm biến…
- Thí điểm mô hình “giảng viên – doanh nhân công nghệ” – nhằm tạo ra đội ngũ nhà khoa học doanh nhân, là trụ cột cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong Đại học Bách Khoa Hà Nội. .
- Thiết lập quỹ đầu tư công nghệ nội bộ – đầu tư cho các startup sinh ra từ trường , góp vốn bằng tài sản trí tuệ. Dòng vốn sẽ quay vòng từ nghiên cứu đến startup, tạo lợi nhuận rồi sau đó trở lại trường để tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu mới..
- Trở thành tổng thầu trí tuệ cho các dự án công nghệ tích hợp cấp quốc gia – đảm nhận các nhiệm vụ công nghệ tích hợp, đồng thời hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo ngành (y sinh, năng lượng, giao thông…).
Một mô hình đại học vượt chuẩn phương Tây
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng đề xuất mô hình đại học đổi mới sáng tạo vượt ra ngoài khuôn khổ phương Tây. Đại học Bách khoa Hà Nội nên đóng vai trò là đơn vị bảo hộ sáng chế quốc gia, là người giám hộ trí tuệ cho cộng đồng kỹ sư Việt, và là bảo lãnh học thuật cho các dự án nghiên cứu và khởi nghiệp tiềm năng. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nêu một số giải pháp giúp Đại học Bách Khoa Hà Nội trở thành đại học đổi mới sáng tạo hàng đầu, vượt qua các mô hình đại học phương Tây.
Theo ông, trường nên cân nhắc phát triển tổ hợp đại học công nghệ quốc gia, trở thành hệ sinh thái vừa đào tạo, sản xuất, vừa thử nghiệm chính sách công nghệ. Một sáng kiến khác là xây dựng cơ chế đại học bảo hộ sáng chế. Theo đó, mọi giảng viên, sinh viên hay kỹ sư trên cả nước nếu có sáng chế kỹ thuật công nghệ có thể nhờ trường hỗ trợ đăng ký, bảo hộ, định giá và thương mại hóa. Đại học Bách Khoa có thể trở thành đơn vị giám hộ tài sản trí tuệ cho cộng đồng kỹ sư Việt Nam. Trường sẽ thu phí dịch vụ và được chia sẻ lợi nhuận nếu sản phẩm thương mại hóa thành công.
Một cách làm khác là trường đứng ra bảo lãnh học thuật cho các nhóm nghiên cứu, startup sinh viên có tiềm năng. Họ sẽ được cấp giấy xác nhận công nghệ có nguồn gốc học thuật từ trường để gọi vốn, tham gia đề án quốc gia hoặc thương thảo với đối tác. Việc bảo lãnh học thuật giúp tăng uy tín cho dự án và giảm rủi ro cho nhà đầu tư.
Theo ông, thay đổi thể chế là điều kiện tiên quyết để triển khai các sáng kiến này. Các luật mới như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã mở đường, nhưng để đi được, các trường đại học cần quyết tâm thay đổi tư duy và cách làm.
Đại học Bách khoa Hà Nội: Không chỉ là nơi đào tạo kỹ sư
Kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Nếu Việt Nam muốn trở nên giàu có nhờ khoa học công nghệ, thì những người làm khoa học công nghệ ở Đại học Bách khoa Hà Nội cũng phải giàu có.” Ông nhấn mạnh, trường cần kiến tạo một mô hình đại học đổi mới sáng tạo, nơi không chỉ dạy học, làm nghiên cứu, mà còn sản xuất công nghệ và giải bài toán phát triển của đất nước.
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn bày tỏ đồng tình: “Nếu Bách Khoa – trường hàng đầu về kỹ thuật không tận dụng được cơ hội từ Nghị quyết 57 và các chính sách mới, thì đó là lỗi của chính chúng ta.”
Về phía nhà trường, PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cam kết sẽ nghiêm túc nhìn nhận lại các vấn đề còn tồn tại và cụ thể hóa năm nhiệm vụ mà Bộ trưởng đã giao.
Đ.T (Tổng hợp)
