Trong Hướng dẫn số 6018/BKHCN-VP ngày 25/10/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo (ĐMST) lan tỏa mạnh mẽ từ cấp tỉnh đến từng xã, phường, trong đó doanh nghiệp và người dân được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái. Đây được xem là thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận, giúp ĐMST không còn là nhiệm vụ vĩ mô mà thực sự đi vào đời sống và sản xuất tại cơ sở.
ĐMST trở thành nhiệm vụ trực tiếp của cấp xã
Theo hướng dẫn, cấp xã phải triển khai hàng loạt nhiệm vụ mới gắn trực tiếp với ĐMST. Tài liệu quy định rõ xã có trách nhiệm “tiếp nhận, phổ biến, lựa chọn các kết quả nghiên cứu khoa học, các sáng chế, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật… để áp dụng tại địa phương”. Đồng thời, xã phải tổ chức phong trào lao động sáng tạo, thực hiện các hoạt động ĐMST và chuyển đổi số ngay trên địa bàn. Bộ cũng yêu cầu xã “khai thác, thu thập, tổng hợp dữ liệu để phục vụ nâng cao chỉ số đổi mới sáng tạo của địa phương”.
Doanh nghiệp – trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo
Trong văn bản, Bộ KH&CN nhấn mạnh yêu cầu lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống ĐMST. Cấp xã có nhiệm vụ “nắm bắt nhu cầu, phối hợp triển khai các hoạt động ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trên địa bàn”. Đối với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, hướng dẫn yêu cầu xã “hỗ trợ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đổi mới quy trình sản xuất, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, chế biến, năng lượng và môi trường”.
Người dân được khuyến khích tham gia sáng tạo
Hướng dẫn của Bộ KH&CN mở rộng ĐMST thành phong trào cộng đồng. Cấp xã có nhiệm vụ “tổ chức các chương trình, hoạt động thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo trên địa bàn”. Người dân được tham gia các mô hình ứng dụng KH&CN cộng đồng như nhóm khởi nghiệp, mô hình sản xuất thông minh. Xã cũng phải triển khai đào tạo kỹ năng số cho người dân, đặc biệt trong chăn nuôi, trồng trọt, bán hàng số và du lịch số.
Lan tỏa đổi mới sáng tạo từ cơ sở – nền tảng cho tăng trưởng bền vững
Hướng dẫn yêu cầu địa phương hình thành mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, trong đó xã phối hợp triển khai các mô hình như “Mỗi xã một sản phẩm đổi mới sáng tạo (OCOP 2.0)”, hỗ trợ thanh niên và hợp tác xã ứng dụng công nghệ trong sản xuất. Xã cũng đóng góp thông tin cho lộ trình đổi mới công nghệ cấp tỉnh, phản ánh kết quả ứng dụng công nghệ tại cơ sở để phục vụ xây dựng bản đồ công nghệ và các nhiệm vụ KH&CN của tỉnh.
Kết luận
Việc Bộ KH&CN ban hành Hướng dẫn 6018/BKHCN-VP đã mở ra cách tiếp cận mới: Đổi mới sáng tạo bắt đầu từ cơ sở, dựa vào nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và người dân. Khi chính quyền xã trở thành “trạm trung chuyển” của ĐMST, mô hình phát triển từ dưới lên sẽ giúp địa phương nâng cao năng suất, hình thành mô hình sản xuất mới và tạo ra các giá trị bền vững trong thời đại số.
Thúy Anh (TH)
