Việt Nam đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu. Trong năm 2024, Việt Nam đã tăng hai bậc trong bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Startup Blink, với TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh lọt vào top 200, còn TP. Đà Nẵng nằm trong top 1000. Đây là dấu hiệu đáng mừng nhưng cũng đặt ra một yêu cầu lớn hơn về chính sách và nguồn lực hỗ trợ, đặc biệt là vốn đầu tư giai đoạn đầu – hay còn gọi là “vốn mồi”.
Vì Sao Cần Vốn Mồi Từ Nhà Nước?
Theo ông Đỗ Tiến Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), các startup Việt Nam đang gặp thách thức lớn trong giai đoạn đầu – thời điểm mà rủi ro cao, chưa có doanh thu rõ ràng và khó tiếp cận vốn từ quỹ mạo hiểm tư nhân. Vì vậy, sự xuất hiện của vốn mồi từ nhà nước là yếu tố then chốt để kích hoạt niềm tin và thu hút thêm các quỹ đầu tư tư nhân vào cuộc.
Ví dụ nổi bật là TSMC (Đài Loan) – một tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Ban đầu, chính phủ Đài Loan chỉ góp khoảng 5% vốn, nhưng chính khoản vốn nhỏ ấy đã tạo niềm tin, thúc đẩy các quỹ khác mạnh dạn tham gia. Đây chính là “hiệu ứng mồi” vô cùng quan trọng.
Từ Chính Sách Đến Hành Động Cụ Thể
Hiện nay, các địa phương như Đà Nẵng, Bình Định đã chủ động xây dựng nhiều chính sách ưu đãi và môi trường sống hấp dẫn để giữ chân startup. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư nước ngoài vẫn mua lại các startup Việt rồi chuyển trụ sở về TP. Hồ Chí Minh hay Hà Nội vì nơi đây có hệ sinh thái mạnh và nguồn vốn dồi dào hơn.
Điều này cho thấy một vấn đề cốt lõi: nếu không có cơ chế tài chính ổn định và dài hạn, các địa phương sẽ khó giữ được startup sáng tạo lâu dài.
Đề Xuất: Cần Chính Sách “Chắp Cánh” Vốn Mồi
Nhà nước nên tạo ra các quỹ đầu tư mồi chuyên biệt, với tỷ lệ góp vốn nhỏ (dưới 5%) nhưng đi kèm cơ chế gọi thêm vốn từ tư nhân.
Xây dựng các chương trình ươm tạo, tăng tốc và huấn luyện startup, từ đó lọc ra các dự án tiềm năng để rót vốn.
Thiết lập cơ chế pháp lý rõ ràng cho các quỹ đầu tư mạo hiểm, giúp dòng tiền chảy mạnh hơn vào lĩnh vực đổi mới sáng tạo.
Muốn Có Kỳ Lân, Phải Có Đòn Bẩy Đầu Tiên
Vốn mồi không chỉ là tiền, mà là lời cam kết, sự bảo chứng và là bàn đạp để startup “bật” lên trong giai đoạn quan trọng nhất. Nếu Nhà nước thực sự muốn xây dựng một nền kinh tế đổi mới sáng tạo, thì đầu tư vốn mồi là điều bắt buộc và chiến lược. Từ đó, mới mong hình thành những “kỳ lân công nghệ” mang thương hiệu Việt trên trường quốc tế.
Mạnh Hùng (Tổng hợp)
