Ngày 30/7, tại Diễn đàn Nghiên cứu và Phát triển Việt Nam – R&D Forum 2025 do AVSE Global tổ chức tại Ninh Bình, ông Navi Radjou, cố vấn hàng đầu về đổi mới sáng tạo tại Thung lũng Silicon, nhận định: sự thiếu thốn chính là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời gợi ý Việt Nam có thể phát triển theo mô hình R&D của Ấn Độ.
Ông Radjou là chuyên gia quốc tế có uy tín trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, từng được Thinkers50 (Anh) bình chọn là một trong 50 nhà tư tưởng quản trị có ảnh hưởng nhất thế giới (2021). Ông đã tư vấn cho hàng trăm lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu về chiến lược phát triển bền vững và là tác giả cuốn Jugaad Innovation – tác phẩm bán hơn 200.000 bản, bàn về đổi mới sáng tạo dựa trên khan hiếm nguồn lực.
Sáng tạo từ thiếu thốn
“Trong một thế giới khan hiếm, bạn phải học cách làm tốt hơn với ít hơn. Sự thiếu thốn chính là cánh cửa mở ra sáng tạo”, ông Radjou nhấn mạnh. Từ trải nghiệm lớn lên trong thiếu thốn tại Ấn Độ đến quan sát sự phát triển tại Thung lũng Silicon, ông cho rằng giới hạn về nguồn lực có thể trở thành chất xúc tác mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo.
Ông dẫn chứng ngành dược Mỹ, nơi chi tiêu cho R&D đã tăng gấp 10 lần trong 30 năm qua, nhưng lợi nhuận thu về lại giảm mạnh. “Điều đó cho thấy đầu tư lớn không đồng nghĩa với hiệu quả cao hay tác động xã hội lớn”, ông phân tích.
“Sau khi nhận ra rằng trong một thế giới sung túc, chúng ta chi tiêu nhiều hơn nhưng nhận lại ít hơn. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào mà trong một thế giới ít nguồn lực hơn, chúng ta lại có thể đổi mới tốt hơn?”, ông Navi đặt câu hỏi.
Câu trả lời, theo ông Radjou, nằm ở chính sự khan hiếm. Lấy câu chuyện thành công từ túi ủ ấm Embrace (một giải pháp cứu sống trẻ sinh non với chi phí chỉ 200 USD, bằng 1% so với lồng ấp 20.000 USD của phương Tây) hay Ấn Độ đưa tàu lên quỹ đạo sao Hỏa với chi phí thấp hơn rất nhiều so với NASA… ông Navi khẳng định “không có giới hạn trong R&D ngay cả khi bạn có ngân sách hạn hẹp”.
Mô hình R&D thế kỷ 21: tiết kiệm – linh hoạt – bền vững
Từ những trải nghiệm cá nhân và thực tiễn quốc tế, ông Navi Radjou cho rằng Việt Nam có một cơ hội lịch sử không chỉ để “nhảy vọt” mà còn để “tiên phong” trên con đường phát triển hoàn toàn mới, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và sinh thái.
Chuyên gia Thung lũng Silicon đã đề xuất một mô hình R&D cho giai đoạn tới dựa trên ba trụ cột.
- Thứ nhất, Tiết kiệm (Frugal): Thay vì luôn phát minh ra cái mới, Việt Nam có thể tập trung vào việc tái sử dụng và tái mục đích các công nghệ hiện có (nền kinh tế tri thức tuần hoàn) và đơn giản hóa kiến trúc sản phẩm để tạo ra các giải pháp nhanh hơn, tốt hơn, rẻ hơn, như cách Renault đã phát triển mẫu xe Kwid tại Ấn Độ.
- Thứ hai, Linh hoạt (Agile): tăng cường gắn kết giữa giới học thuật và công nghiệp, thậm chí đặt trung tâm R&D doanh nghiệp ngay trong khuôn viên đại học. Ông dẫn ví dụ Công ty Saint-Gobain (Pháp) đã đặt trung tâm R&D trong Viện Công nghệ Ấn Độ, giúp đẩy nhanh quá trình chuyển giao từ nghiên cứu cơ bản sang ứng dụng kinh doanh.
- Thứ ba, Bền vững (Sustainable): Đưa phòng thí nghiệm R&D vào trong tự nhiên. Lấy cảm hứng từ mô hình kinh tế sinh học (bioeconomy) ở Brazil, nơi các nhà khoa học và doanh nghiệp cùng nghiên cứu sản phẩm từ rừng Amazon, ông cho rằng Việt Nam với sự đa dạng sinh học phong phú có thể trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này.
“Câu hỏi đặt ra là: có thể làm R&D rẻ hơn, nhanh hơn, tốt hơn không? Tôi tin rằng Ấn Độ và Việt Nam có thể chứng minh điều đó”, ông Radjou nói.
Việt Nam – cơ hội “nhảy cóc”
Theo ông, cả Việt Nam và Ấn Độ đều đang hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển (Việt Nam vào 2045, Ấn Độ vào 2047). Hai quốc gia này có cơ hội không chỉ “nhảy cóc” trong bảng xếp hạng toàn cầu, mà còn định hình một mô hình R&D mới, tiết kiệm – linh hoạt – bền vững, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, hòa hợp xã hội và phát triển sinh thái.
Đ.T (Tổng hợp)
