Trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, mô hình trồng na thụ phấn chủ động của chị Nguyễn Thanh Duyên (Tổ dân phố số 7, phường Tam Chúc) là một minh chứng sinh động cho tinh thần đổi mới sáng tạo từ thực tiễn sản xuất, góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên vùng đất đồi núi vốn nhiều khó khăn.
Tư duy đổi mới từ thách thức thực tiễn
Xuất phát từ điều kiện thổ nhưỡng khô cằn, nhiều đá sỏi, việc canh tác nông nghiệp tại địa phương trước đây gặp không ít trở ngại. Nhận thấy cần phải thay đổi để phát triển bền vững, từ năm 2013, chị Duyên đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa cây na vào sản xuất.
Tuy nhiên, giai đoạn đầu vẫn theo phương thức truyền thống, phụ thuộc vào thụ phấn tự nhiên, khiến năng suất thấp, sản lượng bấp bênh. Không chấp nhận dừng lại, chị đã chủ động tìm tòi, học hỏi và từng bước tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp.
Làm chủ kỹ thuật – nền tảng của đổi mới sáng tạo
Bước ngoặt quan trọng đến từ việc tiếp cận và áp dụng kỹ thuật thụ phấn nhân tạo kết hợp cắt tỉa, tạo tán, trẻ hóa cây. Sau chuyến đi học tập kinh nghiệm tại Quảng Ninh, chị Duyên cùng các hộ dân đã mạnh dạn áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật vào toàn bộ diện tích 2ha trồng na.
Kết quả cho thấy hiệu quả vượt trội: năng suất tăng gấp 7–10 lần so với trước đây, chất lượng quả được cải thiện rõ rệt, mẫu mã đẹp, cùi dày, ít hạt, hương vị thơm ngon.
Đặc biệt, nhờ chủ động điều tiết thời điểm thụ phấn, mô hình đã tạo ra hai vụ thu hoạch trong năm, không chỉ nâng cao sản lượng mà còn tận dụng được lợi thế giá bán cao vào trái vụ – một yếu tố quan trọng trong gia tăng giá trị nông sản.
Đổi mới trong tổ chức sản xuất và thị trường
Không chỉ dừng lại ở đổi mới kỹ thuật canh tác, mô hình còn thể hiện rõ tư duy sáng tạo trong tiếp cận thị trường. Trước thực trạng sản phẩm dễ bị ép giá do phụ thuộc thương lái, chị Duyên đã chủ động đưa nông sản lên các nền tảng số như Facebook, Zalo, TikTok để quảng bá và bán hàng trực tiếp.
Cách làm này giúp rút ngắn khâu trung gian, nâng cao giá trị sản phẩm – có thời điểm giá bán tăng gấp đôi so với bán tại vườn – đồng thời góp phần xây dựng thương hiệu nông sản địa phương trong môi trường số.
Hiệu quả kinh tế – xã hội rõ nét
Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp đổi mới sáng tạo, mô hình trồng na thụ phấn chủ động mang lại thu nhập ổn định từ 700–800 triệu đồng/năm, có năm đạt gần 1 tỷ đồng. Đồng thời, mô hình còn tạo việc làm thời vụ cho lao động địa phương, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Không dừng lại ở phát triển kinh tế gia đình, chị Duyên còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các hộ dân khác cùng chuyển đổi phương thức sản xuất, từng bước hình thành vùng trồng na tập trung, hướng tới xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng của địa phương.
Lan tỏa mô hình nông nghiệp đổi mới sáng tạo
Từ một mô hình cá nhân, đến nay, diện tích trồng na tại phường Tam Chúc đã đạt gần 100ha, trong đó nhiều hộ áp dụng kỹ thuật thụ phấn chủ động và sản xuất theo hướng an toàn.
Thành công của mô hình không chỉ nằm ở giá trị kinh tế mà còn thể hiện rõ vai trò của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp: từ thay đổi tư duy sản xuất, làm chủ công nghệ, đến đổi mới phương thức tiêu thụ sản phẩm.
Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp bền vững hiện nay, đồng thời là kinh nghiệm thực tiễn có giá trị để nhân rộng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
TA (Tổng hợp)
