Trong thế kỷ 21, khi lợi thế về tài nguyên và lao động giá rẻ dần mất đi, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trở thành nguồn lực then chốt cho sự phát triển. Đưa Việt Nam trở thành một quốc gia khởi nghiệp không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là yêu cầu tất yếu để hiện thực hóa khát vọng vươn lên.
Ngày 22/7 vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp cho ý kiến về Đề án xây dựng quốc gia khởi nghiệp, chuẩn bị trình cấp có thẩm quyền ban hành. Đây được coi là bước đi quan trọng nhằm xác lập khởi nghiệp – đổi mới sáng tạo như một động lực quốc gia.
Vì sao Việt Nam cần trở thành quốc gia khởi nghiệp?
Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng ấn tượng, mô hình phát triển dựa trên khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ đã bộc lộ giới hạn. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt, Việt Nam phải đối mặt với thách thức “bẫy thu nhập trung bình” và tình trạng già hóa dân số. Cú hích mới để vượt qua trở ngại này chính là làn sóng khởi nghiệp.
Việt Nam hiện có lợi thế “dân số vàng”: lực lượng trẻ, yêu thích công nghệ, nhanh nhạy với xu thế mới như AI, blockchain, thương mại điện tử. Nếu được dẫn dắt và hỗ trợ đúng hướng, thế hệ trẻ có thể trở thành động lực trung tâm cho cuộc bứt phá chiến lược.
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: “Khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo là một động lực quan trọng trong phát triển quốc gia. Cần tạo phong trào khởi nghiệp – đổi mới – chuyển đổi số không giới hạn dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự vào cuộc của toàn xã hội.”
Quốc gia khởi nghiệp: Từ khái niệm đến hành động
Khái niệm “quốc gia khởi nghiệp” không chỉ dừng ở việc có nhiều startup, mà còn là mô hình phát triển mới, trong đó:
Mọi công dân đều có cơ hội và công cụ để khởi nghiệp.
Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái đồng bộ: thể chế linh hoạt, giáo dục khai phóng, hạ tầng công nghệ hiện đại.
Văn hóa khởi nghiệp lan tỏa, sáng tạo được khuyến khích, rủi ro và thất bại được chấp nhận.
Như Tổng Bí thư Tô Lâm từng khẳng định: “Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là lựa chọn tất yếu của đất nước trong giai đoạn mới.”
Những giải pháp đột phá
Để hiện thực hóa mục tiêu, chuyên gia cho rằng Việt Nam cần:
*Cải cách thể chế: ban hành Luật Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tháo gỡ rào cản thủ tục, hỗ trợ sandbox công nghệ.
*Đổi mới giáo dục: đưa khởi nghiệp vào chương trình đào tạo, phát triển kỹ năng sáng tạo – phản biện – khởi nghiệp cho thế hệ trẻ.
*Thiết lập Quỹ đầu tư quốc gia cho khởi nghiệp, theo mô hình hợp tác công – tư.
*Thí điểm đặc khu khởi nghiệp tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng để tạo “phòng thí nghiệm thể chế”.
*Kết nối mạng lưới startup Việt toàn cầu, huy động trí thức kiều bào và học hỏi từ các mô hình thành công quốc tế.
Giấc mơ khởi nghiệp Việt Nam
Trong lịch sử, tinh thần khởi nghiệp đã hiện diện ở mọi tầng lớp. Hôm nay, yêu cầu đặt ra là nâng tầm tinh thần đó lên chiến lược quốc gia. Giống như Hàn Quốc từng biến công nghiệp hóa thành sứ mệnh dân tộc, Việt Nam có thể biến khởi nghiệp thành “giấc mơ Việt Nam thế kỷ 21” – giấc mơ của sáng tạo, bản lĩnh và tự cường.
Để điều đó thành hiện thực, cần sự dấn thân của thế hệ trẻ, sự kiến tạo thể chế của Nhà nước và sự đồng hành của toàn xã hội. Bởi trong mỗi giấc mơ khởi nghiệp của người Việt đều ẩn chứa khát vọng vươn mình của cả dân tộc./.
Thu Hằng (Tổng hợp)
