Việt Nam bước vào “Đổi mới lần thứ hai”: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển đất nước
“Sau 40 năm đổi mới, chúng ta đang bước vào cuộc đổi mới lần thứ hai. Nếu lần thứ nhất giúp đất nước thoát nghèo, thì lần này là để Việt Nam trở nên giàu có, hùng cường và thịnh vượng”.
Đó là thông điệp được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh tại buổi gặp mặt các cán bộ hưu trí ngành khoa học công nghệ và bưu chính viễn thông, chiều 23/8 tại TP.HCM.
Sự kiện diễn ra trong không khí trang trọng, nhiều gương mặt từng giữ trọng trách trong ngành như ông Đỗ Trung Tá, nguyên Bộ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông; ông Mai Liêm Trực, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện; ông Nguyễn Ngọc Trân, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước… cùng nhiều chuyên gia lão thành đã có mặt, ôn lại hành trình phát triển gần 80 năm của ngành.
Những cột mốc lịch sử
Từ quyết định thành lập Ban Giao thông chuyên môn năm 1945, ngành bưu điện và sau này là bưu chính viễn thông đã trở thành “mạch máu” của quốc gia. Đến năm 1959, Ủy ban Khoa học Nhà nước ra đời, đặt nền móng cho ngành KH&CN. Sau nhiều lần tổ chức lại, đến năm 2025, bưu chính viễn thông được hợp nhất với Bộ KH&CN, hình thành một bộ quản lý toàn diện khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST & CĐS).
Trong hành trình đổi mới, KH&CN đã góp phần đưa Việt Nam từ nước thiếu ăn thành quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu. Ngành công nghệ từng bước làm chủ các lĩnh vực trọng yếu như hạ tầng, cơ khí, y sinh, công nghiệp quốc phòng. Đặc biệt, viễn thông và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, đưa Việt Nam vào nhóm các nước có tốc độ phổ cập Internet và di động cao trên thế giới.
Đổi mới lần thứ hai: Từ thoát nghèo đến hùng cường
Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, từ năm 2020, Việt Nam bước vào giai đoạn đổi mới lần thứ hai. Nếu giai đoạn trước tập trung vào nghiên cứu, nhập khẩu và ứng dụng công nghệ, thì nay trọng tâm là đổi mới sáng tạo, lấy doanh nghiệp và thị trường làm trung tâm, xây dựng hệ sinh thái công nghệ – đổi mới – dữ liệu.
Với viễn thông, từ số hóa mạng lưới và phổ cập dịch vụ trong giai đoạn đầu, hiện nay ngành đã chuyển sang phát triển hạ tầng số, logistics số, công nghiệp công nghệ số – những nền tảng chiến lược của kinh tế số, xã hội số và chính phủ số.
Sứ mệnh của Bộ hợp nhất
Từ năm 2025, Bộ KH&CN hợp nhất sẽ triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, coi KHCN, ĐMST & CĐS là động lực đột phá để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam trở thành nước có thu nhập cao. Bộ trưởng nhấn mạnh: “Hợp nhất để tạo sức mạnh cộng hưởng, xoá bỏ ranh giới giữa các lĩnh vực, từ đó hình thành cách tiếp cận mới, phương thức làm việc mới và giá trị mới”.
Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: làm chủ công nghệ cao; thương mại hóa tài sản trí tuệ; phát triển công nghiệp công nghệ số; xây dựng hạ tầng số băng thông rộng, xanh, thông minh; đưa đổi mới sáng tạo trở thành lối sống của toàn dân; và coi doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái ĐMST quốc gia.
Thế hệ trẻ – người viết tiếp hành trình
Bộ trưởng bày tỏ niềm tin vào thế hệ trẻ hôm nay – những người không chỉ làm chủ mà còn sáng tạo công nghệ, vừa khai thác tri thức vừa kiến tạo tri thức mới. Ông nhấn mạnh, thanh niên cần “mơ ước lớn, tinh thần phụng sự Tổ quốc, và thành thạo ba ngôn ngữ: tiếng Việt để giữ gìn bản sắc, tiếng Anh để hội nhập và ngôn ngữ số để làm chủ tương lai”.
“KHCN, ĐMST & CĐS sẽ trở thành động lực đột phá cho phát triển đất nước. Thời khắc lịch sử đã đến”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định./.
TH (Tổng hợp)
